دوره 35

تأثيرات نامطلوب استرس بر سلامتي

 استرس و ضخيم شدن شريانها

كار كردن در محيط هاي پر استرس براي مردهاي زير 30 سال تصلب شرائين زودرس را به همراه خواهد داشت. محققان فنلاندي پس از چند سال تحقيق بر روي شاغلين متوجه شدند استرس هاي محيط كار مي تواند ديواره شاهرگي و شريان ها را در مردها ضخيم تر كند. در نتيجه، عبور جريان خون با مشكل مواجهه مي شود كه سكته و بيماريهاي قلبي را به همراه خواهد داشت.

 استرس و ضايعات دهاني

محققان اعلام كرده اند يكي از دلايل اصلي ايجاد آفت هاي دهاني كوچك در دهان، استرس هاي روزمره است.

استرس و ابتلا به بيماري ام اس

كساني كه به طور مرتب استرس زيادي را تجربه مي كنند در معرض ابتلا به بيماري M.S قرار مي گيرند. اين بيماري مختص اعصاب مركزي بوده( مغز و نخاع ) و ايجاد لكه هاي سفيد يا پلاكهاي متعددي در مغز مي كند. پلاكها سفت شدگي غلافهاي سلولهاي(ميلين ها) عصبي مغز مي باشند, كه اين سفت يا سخت شدگي جلوگيري از انتشار جريان الكترو شيميايي رشته هاي عصبي و اختلال در حركات مي شود.  افرادي كه عضوي از خانوده خود را از دست مي دهند و يا متاركه مي كنند بايد مراقب استرس هاي ناشي از چنين پيامدهايي باشند.

استرس، بيماري هاي قلبي و ديابت

تحقيقات دانشمندان انگليسي مشخص ساخته استرس عاملي است براي ابتلا به بيماري هاي قلبي و ديابت. استرس با تأثير بر روي سيستم هاي متابوليكي بدن باعث به هم خوردن نظم آن ها مي شود و تغييرات فشار خون، چاقي، بي اشتهايي و يا پرخوري و انواع بيماريها نتيجه آن خواهد بود.

 استرس و تضعيف سيستم ايمني بدن

آزمايشات نشان مي دهد استرس مداوم سيستم ايمني بدن انسان را به شدت تضعيف مي كند به طوري كه فرد در برابر كوچكترين بيماري ها مقاومتي نشان نمي دهد. همچنين يكي از دلايل سرطان پوست استرس زياد اعلام شده است.

استرس و زياد شدن چربي خون

افرادي كه در معرض انواع استرس هاي محيط كار و يا زندگي قرار دارند كلسترول خونشان بالاتر از كساني است كه در محيطي آرام و بدون استرس فعاليت مي كنند.

استرس و اختلال در حافظه كوتاه مدت

هنگام مواجه شدن با استرس، مغز به صورت موقت ارتباط سلول هاي عصبي در ناحيه هيوكامپ خود را كاهش مي دهد و به اين ترتيب فرد دچار اختلال در حافظه كوتاه مدت خود مي شود. اين وضعيت حتي در مواجهه با استرس هاي خوشايند مانند ازدواج، خريد خانه يا به دنيا آمدن فرزند نيز اتفاق مي افتد.

آيا شما استرس داريد ؟

همه ما در زندگي و محيط كار خود استرس را تجربه مي كنيم . ممكن است تعداد و مدت زمان اين تجارب متفاوت باشد .در زندگي 10 رويداد مهم وجود دارد كه بيشترين استرس را به انسان ها وارد مي كند . اين 10 رويداد عبارتند از :

1-         مرگ والدين يا يكي از اعضاي خانواده

2-         طلاق

3-         جدايي از والدين يا فرزندان

4-         زندان

5-         مرگ يكي از اعضاي اقوام نزديك

6-         حوادث و بيماريهاي خطرناك

7-         ازدواج

8-         اخراج از كار

9-         تغيير شغل

10-       بازنشستگي

ممكن است براي شما يك يا چند رويداد از موارد مذكور پيش آمده باشد . در اين صورت بايد بگوييم شما بيشترين استرس هايي كه يك انسان عادي در طول عمرش مي تواند داشته باشد را تجربه كرده ايد. اگر بخواهيد بدانيد سطح استرس فعلي شما چقدر است يك كاغذ و قلم برداريد و نشانه هاي ذهني ، عاطفي ، جسمي و رفتاري كه در چند صفحه قبل آورده بوديم و در شما وجود دارد را بنويسيد.

حال تعداد نشانه هايتان را بشماريد . چند نشانه در شما وجود دارد؟

با توجه به تعداد نشانه ها به سطح استرس خود پي مي بريد:

4-0 نشانه: سطح استرس بسيار كم . وضعيت شما مطلوب است و مشكل خاصي نداريد. با كمي مديريت نتيجه بهتري حاصل مي شود.

8-5 نشانه: سطح استرس كم. لازم است برخي چيزهاي جزيي در زندگيتان تغيير كند. خودتان مي توانيد با مديريت استرس در زندگي تان اوضاع را كنترل كنيد.

12-9 نشانه: سطح استرس متوسط. لازم است برخي چيزهاي كلي در زندگيتان تغيير كند. نياز به مشاور يا روانشناس باليني داريد.

13 نشانه به بالا: سطح استرس زياد. نياز فوري براي كاهش ميزان استرس و تغيير سبك زندگي به طور اصولي داريد. نياز به مشاور يا روانشناس باليني و روانپزشك داريد.

نشانه هاي استرس چيست ؟

نشانه هاي استرس به چهار گروه زير تقسيم

مي شوند :

1-  نشانه هاي ذهني

2-  نشانه هاي عاطفي

3-  نشانه هاي جسمي

4-  نشانه هاي رفتاري

1-  نشانه هاي ذهني استرس

مشكلات حافظه، مشكل در تصميم گيري، ناتواني در تمركز فكر، منفي نگري، تكرار بعضي كارها و حرف ها، قضاوت ضعيف ،نديدن واقعيت ها

2-  نشانه هاي عاطفي استرس

حساسيت زياد نسبت به برخي مسائل، بي قراري و اضطراب، افسردگي، عصبانيت و پرخاشگري

 3-  نشانه هاي جسمي استرس

سردرد، مشكلات گوارشي، درد عضلاني، اختلال خواب، خستگي، درد قفسه سينه، فشار خون بالا، كاهش يا افزايش وزن، آسم يا تنگي نفس، مشكلات پوستي

 4-  نشانه هاي رفتاري استرس

پرخوري يا كم خوري

خواب زياد يا كم

كناره گيري از جمع

عدم پذيرش مسئوليت

مصرف زياد سيگار ، الكل ، مواد و برخي داروها

دندان ساييدن و يا فشار فك ها روي هم

انجام كارهاي عجيب مثل خريدن يك كالاي گران و غير ضروري

از دست دادن خلق و خوي خوب

فشار كار و استرس

بعضي ها استرس را با فشار كار اشتباه مي گيرند در حالي كه فشار كار به معني استرس نيست. همه ما ممكن است فشار كار را تجربه كنيم كه پس از آن فرصتي را براي استراحت و تجديد قوا لازم داريم.

اگر چنين فرصتي از ما گرفته شود، اگر نتوانيم به اندازه كافي بخوابيم، تفريح كنيم و به امورات شخصي خود برسيم آن وقت است كه استرس را تجربه خواهيم كرد. قرار گرفتن برخي از افراد در پست هاي كاري كه با توانايي ها و مهارت هايشان همخواني ندارد نيز باعث ايجاد استرس در فرد مي شود.

 زندگي بدون استرس تقريباً غير ممكن است و همه ما براي ادامه زندگي نياز به مقدار كمي از استرس داريم.››

علل استرس كدامند ؟

1-         ناكامي و درماندگي

2-         كشمكش، ناسازگاري و تعارض

3-         فشارهاي كاري و عدم استراحت كافي براي تجديد قوا

4-         شرايط محيط كار(صداي زياد، شرايط جوي نامطلوب، روشنايي كم يا زياد، آلودگي هوا)

5-         نداشتن امنيت شغلي

-           ساعات كار طولاني

7-         دوري از خانواده و خويشاوندان

8-         عدم تناسب توانايي ها با كار

تقریبا هر بار که وارد این وبلاگ می شوم شاهد سکوتی طولانی هستم و تلاش های نویسندگان برای متقاعد کردن دوستان به ارائه نظرات ثمر چندانی نداشته است. اما از سویی آمار بینندگان و تسلیت گویان مرحوم پدر مهندس صباغی نشان داد که خوانندگان چند برابر نظر دهندگان هستند و لذا تصمیم گرفتم برای مدتی از این فضای در اختیار به جای ارتقای ارتباط به عنوان بستر اعتلای دانش بهره گیریم و اجازه دهیم آن گونه که دوستانمان می خواهند باشند نه آن گونه که برخی نویسندگان از جمله خود من می خواهند.

در این راستا بی مناسبت ندیدم که با توجه به گستردگی استرس ها و اضطرابهای زندگی این هزاره مطالبی در این مورد بدانیم و از برخی مشکلات به سهولت بیشتری عبور کنیم.

کوتاه سخن آنکه یکی از دوستانم که دستی بر این مقوله دارد کتابی کوچک برای همکارانم تهیه کرد و آن را در اختیار من گذاشت تا برای مطالعه شما در این فضا قرار دهم. کتاب کوتاه و کاربردی است و من انشاالله مطالب را طوری اینجا قرار می دهم که خواندن هر بخش حدود ۵ دقیقه زمان بخواهد.

۱

استرس چيست ؟

استرس نتيجه واكنش هاي  جسمي ، عاطفي ، ذهني و رفتاري ما در برابر فشارهايي است كه از دنياي بيروني به ما وارد مي شود. بدن هوشمند و شگفت انگيز ما ، هميشه در تلاش است در برابر فشارهايي كه از راه هاي مختلف و از محيط بيروني به ما وارد مي شود خود را تطبيق دهد و به سطحي از تعادل برسد . تا زماني كه اين تلاش وجود دارد و تطبيق صورت نگرفته است ، استرس را تجربه مي كنيم.

زندگي بدون استرس تقريباً غير ممكن است و همه ما براي ادامه زندگي نياز به مقدار كمي از استرس داريم . افرادي كه به خاطر برخي از رويدادهاي زندگي مانند مرگ والدين يا ازدواج در معرض استرس قرار مي گيرند و آن را از سر مي گذرانند در برابر رويدادهاي استرس زاي با درجه پايين تر مقاومت بيشتري دارد و منطقي تر برخورد مي كنند. اما اگر ميزان استرس از كنترل ما خارج شود سلامتي ما در معرض خطر قرار مي گيرد.

فروردین ۸۱ که تازه پای به واحد مرکزی خبر در صداوسیما گذاشته بودم چت پدیده ای تازه بود. همه ی همکارانم حتی با بغل دستی شان هم به جای آنکه رو در رو حرف بزنند چت می کردند. این عادتی مسری شده بود برای هر کسی که پای در آن سالن بزرگ می گذاشت! ناگفته پیداست که بخشی از این ولع ناشی از شکستن حریم هایی بود که در وانفسای ریا و دو رویی موجود ارتباط میان افراد را آن طور که باید و شاید میسر نمی کرد و فضای مجازی مجالی برای این ارتباط بود. از خلاهای جنسی گرفته تا اظهار نظرهای سیاسی و امثالهم ...

امیر حسین خان امینی زرین یکی دوسالی قبل از من به سازمان آمده بود و در معاونتی دیگر و ساختمانی دیگر مشغول به فعالیت بود. ما هم چون دیگران چت را برگزیده بودیم برای ارتباط تا ظهر شود و امیرحسین برای نماز بیاید و با هم به مسجد بلال برویم و بعد هم ناهار. حال آنکه فاصله ی فیزیکی ما تنها یکی دو دقیقه بود و به مدد تلفن داخلی کمتر از چند ثانیه!

چت هم که خود می دانید نمی شود همه چیز را آنگونه که باید گفت و ابزار چهره و لحن در دسترس نیست تا ارتباط کامل شایسته برقرار گردد. چنین بود که بعد از مدتی تصمیم به قطع چت گرفتیم و اگر کاری و صحبتی بود به دیدار هم می آمدیم تا مبادا که لذت حضور و دیدن و شنیدن را در غفلت تکنولوژی از دست بدهیم.

قصه همین است حواسمان به اطرافمان باشد. هیچ چیز جایگزین دنیای واقعی ما نمی شود. چه فضای چت چه ۳۶۰ اورکات و یا حتی فیس بوک!

فضای مجازی مجالی برای نادیدنی هاست. آنچه که در واقعیت نمی شود دید و شنید و گفت! این خط کشی است برای مرز و حدود این فضا. اگر می شد کسی را دید یا به او زنگ زد مجالی برای استفاده از فضای مجازی در آن مورد نیست. مجاز آن موقع به فایده است که فاصله تا واقعیت را کمتر کند و نه دورتر؟!

این یک دو دم که مهلت دیدار ممکن است                  دریاب کار ما که نه پیداست کار عمر